Leiderschap zonder overnemen
Incompany traject voor organisaties in de zorg
Van oplossen naar eigenaarschap
Veel organisaties willen sterke professionals. Mensen die verantwoordelijkheid nemen voor hun werk en bijdragen aan het geheel.
In de praktijk komt die verantwoordelijkheid in veel teams toch vaak bij de leiding terecht. Niet omdat leiders dat zo willen, maar omdat het werk doorgaat en iemand het moet oppakken.
Op korte termijn helpt dat. Op langere termijn wordt de druk op leiders groter en blijven teams afhankelijker dan nodig is.
In dit incompany traject werken we precies aan die beweging: hoe leiders verantwoordelijkheid kunnen terugleggen waar die hoort, terwijl betrokkenheid en samenwerking juist sterker worden.
Uit de praktijk
Bij zorgorganisatie Driestroom begeleidde ik samen met een partner een incompany traject. Gedurende 2,5 jaar was ik betrokken bij de ontwikkeling van leiderschap op meerdere niveaus: van raad van bestuur tot directie en middenkader. In totaal meer dan 80 leiders.
In trainingen, coaching en gezamenlijke reflectie werd zichtbaar hoe betrokken leiders vaak onbedoeld verantwoordelijkheid overnemen van hun teams. Niet uit controle. Maar uit betrokkenheid.
Wanneer leiders leren verantwoordelijkheid anders te positioneren, verandert er merkbaar iets in teams:
- professionals nemen meer eigenaarschap
- besluitvorming versnelt
- aanspreken wordt normaler
- leiders ervaren meer rust in hun rol
“Voorafgaand aan het leiderschapstraject bestond onze leiderschapsvisie vooral op papier. Inmiddels zien we die visie elke dag terug in het handelen van onze leiders. Er is meer eigenaarschap, de communicatie is opener en duidelijker, en er is merkbaar meer rust in de organisatie. Het traject heeft niet alleen onze leiders versterkt, maar ook onze strategische koers. Leiderschap is bij Driestroom niet langer een ambitie of een mooi voornemen — het is zichtbaar, voelbaar en verankerd in de manier waarop we samenwerken en besluiten nemen. Daar ben ik oprecht trots op.”
Lisette Tijs
Raad van bestuur zorgorganisatie Driestroom
“Voorafgaand aan het leiderschapstraject bestond onze leiderschapsvisie vooral op papier. Inmiddels zien we die visie elke dag terug in het handelen van onze leiders. Er is meer eigenaarschap, de communicatie is opener en duidelijker, en er is merkbaar meer rust in de organisatie. Het traject heeft niet alleen onze leiders versterkt, maar ook onze strategische koers. Leiderschap is bij Driestroom niet langer een ambitie of een mooi voornemen — het is zichtbaar, voelbaar en verankerd in de manier waarop we samenwerken en besluiten nemen. Daar ben ik oprecht trots op.”
Lisette Tijs
Raad van bestuur zorgorganisatie Driestroom
“Voorafgaand aan het leiderschapstraject bestond onze leiderschapsvisie vooral op papier. Inmiddels zien we die visie elke dag terug in het handelen van onze leiders. Er is meer eigenaarschap, de communicatie is opener en duidelijker, en er is merkbaar meer rust in de organisatie. Het traject heeft niet alleen onze leiders versterkt, maar ook onze strategische koers. Leiderschap is bij Driestroom niet langer een ambitie of een mooi voornemen — het is zichtbaar, voelbaar en verankerd in de manier waarop we samenwerken en besluiten nemen. Daar ben ik oprecht trots op.”
Lisette Tijs
Raad van bestuur zorgorganisatie Driestroom
Wat het kost als je het er bij laat
Wat dit organisaties kost, is vaak minder zichtbaar dan de dagelijkse hectiek:
- Besluitvorming vertraagt
- Escalaties nemen toe
- Leidinggevenden raken overbelast
- Professionals wennen aan afstemming in plaats van eigenaarschap, waardoor hun groei en professionele ruimte ongemerkt kleiner worden
Onder de oppervlakte vertaalt dit mechanisme zich in afnemende betrokkenheid en meer onderlinge ruis.
En op termijn ontstaat iets wat niemand expliciet wil: het ondermijnt het vakmanschap dat men juist wil beschermen en kan zelfs bijdragen aan ongewenste uitstroom in een sector waar betrokken professionals schaars zijn.
Lees ook:
Enkele cijfers over een incompany leiderschapstraject, ruim een jaar na de start
80+
Leiders
61%
Ziet meer eigenaarschap bij teamleden
53%
Ervaart zelf minder druk dan voorheen
58%
Ziet meer openheid en eerlijke communicatie in het team
Hoe een incompany traject er uit kan zien
Elk traject wordt afgestemd op de vraag van de organisatie. Voorbeelden van vormen zijn:
Leiderschapstraject (3-6 maanden)
Een traject van meerdere maanden met leiderschapsdagen, intervisie, coaching en inspiratie op actuele teamvraagstukken.
Organisatiebreed leiderschapstraject (maatwerk)
Een programma waarin bestuur, directie en leidinggevenden gezamenlijk werken aan het organiseren van verantwoordelijkheid in teams.
Teamgerichte interventies (maatwerk)
Begeleiding van managementteams waarin rollen, besluitvorming en verantwoordelijkheden opnieuw worden georganiseerd.
De rode draad in elk traject is dezelfde: zichtbaar maken waar verantwoordelijkheid verschuift en leiders helpen die dynamiek bewust te beïnvloeden.
Benieuwd wat dit traject kan betekenen voor eigenaarschap, samenwerking en leiderschap binnen jullie organisatie?
In een eerste gesprek bekijken we:
- waar verantwoordelijkheid momenteel blijft hangen
- welke patronen zichtbaar zijn in teams en leiderschap
- welke interventie passend kan zijn
Ik denk graag vrijblijvend mee over een aanpak die past bij jullie organisatie, jullie teams en jullie mensen.
Wat leiders teruggeven:
Lisette Tijs, raad van bestuur zorgorganisatie
"Voorafgaand aan het leiderschapstraject bestond onze leiderschapsvisie vooral op papier. Inmiddels zien we die visie elke dag terug in het handelen van onze leiders. Er is meer eigenaarschap, de communicatie is opener en duidelijker, en er is merkbaar meer rust in de organisatie.
Het traject heeft niet alleen onze leiders versterkt, maar ook onze strategische koers. Leiderschap is bij Driestroom niet langer een ambitie of een mooi voornemen — het is zichtbaar, voelbaar en verankerd in de manier waarop we samenwerken en besluiten nemen.
Daar ben ik oprecht trots op."
Charalda van den Broek, teammanager zorgorganisatie:
"De leiderschapsaanpak waarin we de afgelopen jaren zijn begeleid, past bij wie ik ben als mens én als leider — en dat pakt heel goed uit in mijn team. Door duidelijke kaders te combineren met menselijkheid, heldere afspraken en open gesprekken, ontstond meer eigenaarschap en vertrouwen. Een mooi effect was ook zichtbaar in het verzuim: dat daalde in korte tijd van 16% naar 2%. Maar belangrijker nog: er staat nu een sterker en verantwoordelijker team."
Sandra de Graaf, directeur zorgorganisatie:
"Mijn team pakt meer taken op, stemt beter af en komt vaker met uitgewerkte plannen. Er is meer eigenaarschap, energie en plezier. Zelf kan ik me meer op de grote lijnen richten en hoef ik minder in de operatie te zitten. Dat geeft rust en maakt dat ik mijn team beter kan ondersteunen."
Daniël van den Brink, teammanager zorgorganisatie:
"Als leidinggevende heb ik veel gehad aan de training en coaching van Wieke. Met haar scherpe luistervermogen, veilige setting en persoonlijke aanpak helpt zij leiders om bewuster te kijken naar hun eigen rol, gedrag en invloed."
Remko Meek, directeur zorgorganisatie:
"Wieke weet de essentie van leiderschap te raken in denken en doen. De lenigheid waarmee zij mensen in beweging weet te krijgen is zowel inspirerend als waardevol."
Anoesjka Rudge, teamleider zorgorganisatie:
"Ik leerde dat ik niet alles hoef te weten om beweging te creëren. Door goede vragen te stellen en ruimte te geven, komen medewerkers zelf tot nieuwe inzichten. Dat geeft mij rust én het brengt het team verder."
Paul Eggenhuizen, manager HR zorgorganisatie:
“Wat dit traject onderscheidt, is de samenhang. Leiderschapsontwikkeling is bij ons geen losse interventie geweest, maar een meerjarig ontwerp waarin training, intervisie en continue inspiratie elkaar versterken. We hebben er bovendien bewust voor gekozen om alle leiders, van raad van bestuur tot middenkader, hierin mee te nemen. Daardoor is het geen HR-programma gebleven, maar een organisatiebrede beweging die onze strategie daadwerkelijk ondersteunt.”
Margreet Spierenburg, duaal leidinggevende zorgorganisatie:
"Ik heb geleerd dat wat ik vind, niet zo belangrijk is. De ander kan het heel goed zelf bedenken en oppakken. En ik mag daarbij helpen. Ik ben heel dankbaar voor dit inzicht, want het levert rust én werkplezier op. Voor zowel mij als de mensen met wie ik werk."
Janneke Heddes, teamleider zorgorganisatie:
"Wieke weet het beste in jou als leider naar boven te halen. Ze combineert warmte, met helderheid en vertrouwen. Ze heeft me geholpen verder te kijken dan mijn eigen overtuigingen en dit te vertalen naar concreet gedrag. Dankzij haar begeleiding weet ik wat ik allemaal kan en waar mijn kracht ligt. Ik ben haar daar ontzettend dankbaar voor."
Marlien Aalbers, teammanager zorgorganisatie
"De manier waarop Wieke mij heeft begeleid in diverse leiderschapstrainingen en intervisies waren voor mij zeer waardevol. Openheid en directheid - de radicale openhartigheid - gaan haar ogenschijnlijk zo natuurlijk af en maakte dat ik me meteen gezien voelde. Wieke ziet scherp wat er in een groep gebeurt en had in no time een goed beeld van mij, waarbij ze krachtige vragen stelt die mij een spiegel voorhielden. Wieke kreeg me daardoor stil en tot nadenken, dat lukt niet zomaar, een echte kracht van haar.
Wat ik bewonder, is hoe Wieke dat combineert met luchtigheid. Ze maakt ingewikkelde dingen helder en simpel, zonder te bagataliseren.
Wieke brengt reflectie en groei en stelt zichzelf ook kwetsbaar op in dat proces. Dat vind ik zeer prettig."
Lisette Tijs, raad van bestuur zorgorganisatie
"Voorafgaand aan het leiderschapstraject bestond onze leiderschapsvisie vooral op papier. Inmiddels zien we die visie elke dag terug in het handelen van onze leiders. Er is meer eigenaarschap, de communicatie is opener en duidelijker, en er is merkbaar meer rust in de organisatie.
Het traject heeft niet alleen onze leiders versterkt, maar ook onze strategische koers. Leiderschap is bij Driestroom niet langer een ambitie of een mooi voornemen — het is zichtbaar, voelbaar en verankerd in de manier waarop we samenwerken en besluiten nemen.
Daar ben ik oprecht trots op."
Charalda van den Broek, teammanager zorgorganisatie:
"De leiderschapsaanpak waarin we de afgelopen jaren zijn begeleid, past bij wie ik ben als mens én als leider — en dat pakt heel goed uit in mijn team. Door duidelijke kaders te combineren met menselijkheid, heldere afspraken en open gesprekken, ontstond meer eigenaarschap en vertrouwen. Een mooi effect was ook zichtbaar in het verzuim: dat daalde in korte tijd van 16% naar 2%. Maar belangrijker nog: er staat nu een sterker en verantwoordelijker team."
Sandra de Graaf, directeur zorgorganisatie:
"Mijn team pakt meer taken op, stemt beter af en komt vaker met uitgewerkte plannen. Er is meer eigenaarschap, energie en plezier. Zelf kan ik me meer op de grote lijnen richten en hoef ik minder in de operatie te zitten. Dat geeft rust en maakt dat ik mijn team beter kan ondersteunen."